Rodzaj Vanda występuje głównie w ciepłych rejonach Azji i Pacyfiku, na stanowiskach głównie epifitycznych, z nielicznymi gatunkami tericznymi lub saksofilnymi (na glebie lub na kamieniach). O szerokim zasięgu od Chin po Himalaje, rozprzestrzeniając się aż do Indonezji, północnej Australii i Nowej Zelandii, rodzaj Vanda obejmuje ponad 45 znanych gatunków botanicznych i ponad 1000 hybryd ogrodniczych, stanowiąc rodzaj o szczególnym znaczeniu dla handlu specjalistycznego, zarówno jako kwiaty cięte przeznaczone do kompozycji florystycznych i bukietów, jak i jako żywe okazy poszukiwane przez entuzjastów kolekcjonujących storczyki..
Interesującym aspektem, który przyciąga pasjonatów do tego rodzaju, jest to, że chociaż w rodzinie Orchidaceae trwałość kwiatów jest zazwyczaj proporcjonalna do grubości i konsystencji płatków, rodzaj Vanda stanowi wyjątek od tej reguły, mając kwiaty z delikatnymi, cienkimi płatkami, które utrzymują się przez długi czas.
O rzadkim pięknie wśród storczyków, zarówno pod względem kolorystycznym, jak i morfologicznym, z odcieniami fioletu do naturalnego niebieskiego, Vanda preferuje stanowiska lignikolne, nawet na przewróconych pniach, nie wymagając, aby korzenie penetrowały podłoże, ponieważ wilgotność pochłaniana z powietrza oraz zdolność do magazynowania dużych ilości wody w tkance korzeniowej podczas ulewnych deszczów, którą następnie oddaje do tkanek rośliny, zaspokajają zapotrzebowanie na wilgoć gatunków tego rodzaju. Chociaż jedną z pierwszych opisanych gatunków tego rodzaju jest Vanda tesselata, w 1819 roku Robert Brown użył nazwy rodzaju do opisania gatunku Vanda roxburghii, który dedykował dyrektorowi ogrodu botanicznego w Kalkucie, Williamowi Roxburghowi.
Epifit o monopodialnym wzroście, z twardymi, zwartymi liśćmi ułożonymi pierzasto względem pędu, Vanda wykazuje zmienność liści, która dzieli rodzaj na trzy wyraźne grupy: liście szerokie, liście cylindryczne oraz liście twarde (terete) lub półtwarde (półterete). W tej samej grupie taksonomicznej co rodzaj Vanda, silnie spokrewnione i podobne, znajdują się także rodzaje Ascocentrum i Ascocenda (rodzaj hybrydowy między Ascocentrum a Vanda). Powszechnie akceptowana, choć nie jednogłośna, systematyka wyróżnia 4 główne grupy:
- Euanthe, opierająca się na typologii gatunku Vanda sanderiana;
- Trudelia, która grupuje podobne epifityczne gatunki z Himalajów;
- Holcoglossum, z gatunkami półnaziemnymi z Chin i Indochin.
- Papilionanthe, który grupuje gatunki naziemne.
Ogólnie gatunki Vanda mogą przetrwać bez żadnej interwencji (bez podlewania czy nawożenia) przez 4 – 8 tygodni, w zależności od klimatu wzrostu i odmiany. Chociaż zazwyczaj gatunki rodzaju Vanda nie są pachnące, istnieją wyjątki, takie jak Vanda amesiana, Vanda denisoniana, Vanda cristata, Vanda dearie. Niektóre gatunki mają ubarwienie w postaci żyłek, jak Vanda coerulea, lub cętkowanie, jak Vanda tricolor i Vanda sanderiana. Chociaż większość gatunków i hybryd kwitnie do 2 – 3 razy w roku, znane są przypadki, także w Rumunii, gdy uważni i zaangażowani kolekcjonerzy uzyskali nawet 6 kwitnień w ciągu 12 miesięcy u odpornych hybryd, takich jak Vanda Nacha Mandarin, znanej również z wyjątkowej produktywności keiki. Wzrost przedstawicieli rodzaju nie jest trudny, jeśli zapewni się odpowiednie warunki środowiskowe, co gwarantuje aktywny wzrost i regularne kwitnienie.
Idealna wilgotność dla wzrostu rodzaju Vanda powinna wynosić w ciągu dnia od 60 do 70%, a w nocy od 80 do 90%, aby zapewnić szybki wzrost, jednak wartości te są orientacyjne, w praktyce obserwuje się bardzo dobre wyniki także przy stałym stosunku wilgotności dzień/noc (np. 60% w dzień i w nocy). W przypadku długotrwałego braku wilgotności rośliny stopniowo tracą korzenie, a liście stają się miękkie i pomarszczone (oznaka odwodnienia), następnie żółkną i opadają. Ponadto, przy niewystarczającej wilgotności kwitnienie jest trudne do uzyskania.
Podlewanie i system uprawy dla rodzaju Vanda musi uwzględniać wysoką hydrofilię tego rodzaju, ponieważ w miarę wzrostu rośliny będą pobierać większą ilość wody.
-
Uprawa w szklanym naczyniu jest szczególnie zalecana dla młodych lub średniej wielkości roślin – szklane naczynie dłużej zatrzymuje wilgoć i tworzy efekt szklarni. Praktyczne doświadczenie kolekcjonerów z Rumunii pokazuje, że wystarczy podlewanie przez zanurzenie korzeni na około 40 minut w wodzie o temperaturze pokojowej lub lekko ciepłej, co 6-7 dni. Na dnie naczynia można położyć cienką warstwę torfu sphagnum lub kulek glinianych, jeśli zauważy się zbyt szybkie wysychanie. W sezonie ciepłym Vanda może być wspomagana spryskiwaniem co kilka dni, w zależności od temperatury otoczenia i wyglądu rośliny.
- Uprawa w drewnianym koszu, bez podłoża, może być zalecana dla średniej wielkości (przy wilgotności powietrza powyżej 70%) lub dużych okazów orchidei Vanda. Preferowane jest drewno z drzew tropikalnych, ponieważ lepiej zatrzymuje wilgoć. Jeśli ta metoda uprawy jest pożądana, a roślina nie ma wystarczającej wilgotności, do drewnianego kosza należy dodać kilka dużych kawałków kory i częściej spryskiwać korzenie. Ten system uprawy wymaga krótszego odstępu między podlewaniami, szacowanego na 1-3 dni, który będzie dostosowany do temperatury, wilgotności i innych czynników środowiskowych.
-
Uprawa z wolnymi korzeniami, może być zalecana doświadczonym kolekcjonerom orchidei Vanda, którzy mogą zapewnić roślinom idealny mikroklimat z kontrolowaną wilgotnością i temperaturą. Podlewanie będzie dostosowane do czynników środowiskowych i rozwoju rośliny.
- Uprawa w podłożu, stała się bardzo popularna wśród kolekcjonerów, ponieważ wymaga znacznie rzadszego podlewania, a co za tym idzie, mniej czasu poświęconego na pielęgnację. Jest szczególnie zalecana dla młodych roślin lub nielicznych gatunków Vanda rosnących na ziemi, zwracając szczególną uwagę na wilgotność, ponieważ ten system uprawy może sprzyjać rozwojowi gnicia korzeni. Gatunki rodzaju Vanda można uprawiać w doniczkach z węglem i kamieniami, tufem, kulkami ceramicznymi, pumeksem lub w koszach bez podłoża. Ponieważ podłoże jest w dużej mierze nieorganiczne, jego wymiana nie powinna być częsta i może być przeprowadzana co 4–5 lat. Jeśli zdecydujemy się na podłoże organiczne (mieszanka kory i torfu sphagnum, kawałki kokosa lub duże kawałki kory) jako środowisko uprawy, to podłoże to powinno być wymieniane co najmniej co 2 lata. Przed umieszczeniem roślin w doniczkach należy przeprowadzić dezynfekcję i nawożenie składników podłoża. W fazie siewek Vanda może być uprawiana w torfie sphagnum, aż system korzeniowy będzie wystarczająco rozwinięty, a roślina na tyle duża, by ją przesadzić. Podlewanie powinno odbywać się co 6-8 dni, ale należy je dostosować, uważnie obserwując roślinę i mikroklimat.
Nawożenie rodzaju Vanda będzie znacznie ograniczone lub nawet wstrzymane w okresie zimowym, kiedy to również podlewanie będzie ściśle kontrolowane. Na wiosnę zaleca się zwiększenie częstotliwości nawożenia, aby pobudzić wzrost i kwitnienie, a ten zabieg można kontynuować także podczas kwitnienia, ponieważ rośliny zużywają dużą ilość składników odżywczych w tym procesie. Pod względem techniki uprawy, Vanda jest bardzo podobna do rodzajów Cattleya i Cymbidium, jednak preferuje większą ilość azotu w nawozie, ponieważ wymaga także większego nasłonecznienia. Z tego powodu, jeśli w przypadku większości rodzajów storczyków zaleca się stosowanie nawozów w stężeniach 25–50% dawki zalecanej przez producenta, w przypadku rodzaju Vanda stosuje się stężenia 50–75% dawki zalecanej, a nawet 100% dla dużych okazów (pod warunkiem użycia nawozu wysokiej jakości, aby nie spalić korzeni), rosnących szybko, lub dla okazów bogatych w keiki i kwitnących obficie na więcej niż 2-3 pędach. Używany nawóz może mieć zrównoważoną formułę, typu 20–20–20. Nawożenie powinno odbywać się bezpośrednio po podlewaniu, aby korzenie były nasycone wodą, a następnie należy wykonać kolejne obfite podlewanie, aby wypłukać i usunąć nadmiar nawozu.
Idealne światło dla rodzaju Vanda będzie silne, nawet silniejsze niż w przypadku rodzaju Cattleya, ale jednocześnie filtrowane, nie bezpośrednie. Nadmiar światła można łatwo rozpoznać po żółknięciu liści i pojawieniu się oparzeń słonecznych. Przeciwnie, obserwacja ciemnozielonego koloru oznacza brak wystarczającej ilości światła.
Idealna temperatura wzrostu dla Vandy to wartości dzienne między 21 a 30 ℃ oraz nocne do 10 – 15 ℃. Przy wysokich temperaturach (powyżej 30 ℃) konieczne będzie zapewnienie częstszego podlewania, czasem nawet 2–3 razy dziennie. Przy niskich temperaturach (poniżej 18 ℃) należy mieć na uwadze, że nadmierne podlewanie najprawdopodobniej spowoduje choroby grzybowe liści i korzeni.
Wentylacja jest szczególnie ważna dla gatunków z rodzaju Vanda, jej brak może łatwo powodować choroby grzybowe.
Wskazówki i porady
- Vanda może rosnąć w symbiozie z Tillandsia Usneoides (Spanish Moss). Owijając korzenie Spanish Moss, wilgoć jest znacznie lepiej utrzymywana.
- W przypadku systemu uprawy w drewnianym koszu korzenie mogą być częściowo pokryte mchem torfowcem (Sphagnum moss), dla lepszego zatrzymania wilgoci.
- Vanda pochodzi od producentów z cienkimi korzeniami „szklarnianymi”. Z czasem te korzenie zanikają, a w ich miejsce pojawiają się grube korzenie o znacznie większej zdolności zatrzymywania wody. W ten sposób utrata cienkich korzeni jest zjawiskiem normalnym.
- Vanda potrzebuje okresów aklimatyzacji od 4 do 12 miesięcy. W tym czasie roślina może nie kwitnąć lub nie dawać satysfakcjonującego kwitnienia. Nie jest to powód do paniki i nie wymaga żadnych działań.
Chcesz zobaczyć więcej artykułów i zdobyć więcej wiedzy? Ten artykuł jest dostępny za darmo, ale możesz wesprzeć secretgarden.ro z recenzją tutaj:
Google: Recenzje w Google
Facebook: Recenzje na Facebooku