Rodzaj Vanda występuje głównie w ciepłych rejonach Azji i Pacyfiku, na stanowiskach przeważnie epifitycznych, z nielicznymi gatunkami naziemnymi lub skalnymi (na ziemi lub na kamieniach). Z szerokim zasięgiem od Chin po Himalaje, rozciągając się aż do Indonezji, północnej Australii i Nowej Zelandii, rodzaj Vanda obejmuje ponad 45 znanych gatunków botanicznych i ponad 1000 hybryd ogrodniczych, stanowiąc rodzaj o szczególnym znaczeniu dla handlu specjalistycznego, zarówno jako kwiaty cięte przeznaczone do kompozycji florystycznych i bukietów, jak i jako żywe okazy poszukiwane przez entuzjastów kolekcjonujących storczyki..
Interesującym aspektem, który przyciąga pasjonatów do tego rodzaju, jest to, że chociaż w rodzinie Orchidaceae trwałość kwiatów jest zazwyczaj proporcjonalna do grubości i konsystencji płatków, rodzaj Vanda stanowi wyjątek od tej reguły, mając kwiaty z delikatnymi, cienkimi płatkami, które utrzymują się przez długi czas.
O niezwykłej urodzie wśród storczyków, zarówno pod względem kolorystycznym, jak i morfologicznym, z odcieniami fioletu do naturalnego niebieskiego, Vanda preferuje stanowiska lignikolne, nawet na przewróconych pniach, nie wymagając, aby korzenie penetrowały podłoże, ponieważ wilgoć pochłaniana z powietrza i zdolność magazynowania dużych ilości wody w tkance korzeniowej podczas ulewnych deszczy, którą następnie oddaje do tkanek rośliny, zaspokajają zapotrzebowanie na wilgoć gatunków tego rodzaju. Chociaż jednym z pierwszych opisanych gatunków tego rodzaju jest Vanda tesselata, w 1819 roku Robert Brown użył nazwy rodzaju do opisania gatunku Vanda roxburghii, dedykując go dyrektorowi ogrodu botanicznego w Kalkucie, Williamowi Roxburghowi.
Epifit o monopodialnym wzroście, z twardymi, zwartymi liśćmi ułożonymi pierzasto względem pnia, Vanda wykazuje zmienność liści, która dzieli rodzaj na trzy główne grupy: liście szerokie, liście cylindryczne oraz liście twarde (terete) lub półtwarde (półterete). W tej samej grupie taksonomicznej co rodzaj Vanda, silnie spokrewnione i podobne, znajdują się także rodzaje Ascocentrum i Ascocenda (rodzaj hybrydowy między Ascocentrum a Vanda). Powszechnie akceptowana, choć niejednoznaczna systematyka wyróżnia 4 główne grupy:
- Euanthe, opierająca się na typologii gatunku Vanda sanderiana;
- Trudelia, obejmująca podobne epifityczne gatunki z Himalajów;
- Holcoglossum, z gatunkami półziemnymi z Chin i Indochin
- Papilionanthe, który obejmuje gatunki naziemne.
Ogólnie rzecz biorąc, gatunki Vanda mogą przetrwać bez żadnej interwencji (bez podlewania i nawożenia) od 4 do 8 tygodni, w zależności od klimatu i odmiany. Chociaż zazwyczaj gatunki rodzaju Vanda nie są pachnące, istnieją wyjątki, takie jak Vanda amesiana, Vanda denisoniana, Vanda cristata, Vanda dearie. Niektóre gatunki mają wzory w postaci żyłek, jak Vanda coerulea, lub cętkowania, jak Vanda tricolor i Vanda sanderiana. Chociaż większość gatunków i hybryd kwitnie 2–3 razy w roku, znane są przypadki, także w Rumunii, gdy zaangażowani kolekcjonerzy uzyskali nawet 6 kwitnie w ciągu 12 miesięcy u odpornych hybryd, takich jak Vanda Nacha Mandarin, znanej również z wyjątkowej produkcji keiki. Uprawa przedstawicieli rodzaju nie jest trudna, jeśli zapewni się odpowiednie warunki środowiskowe, co gwarantuje aktywny wzrost i regularne kwitnienie.
Wilgotność optymalna dla wzrostu rodzaju Vanda wynosi w ciągu dnia od 60 do 70%, a w nocy od 80 do 90%, co zapewnia szybki wzrost, jednak wartości te są orientacyjne, w praktyce obserwuje się bardzo dobre wyniki także przy stałym stosunku wilgotności dzień/noc (np. 60% w dzień i w nocy). W przypadku długotrwałego braku wilgotności rośliny stopniowo tracą korzenie, a liście stają się miękkie i pomarszczone (oznaka odwodnienia), następnie żółkną i opadają. Brak odpowiedniej wilgotności utrudnia również kwitnienie.
Podlewanie i system uprawy dla rodzaju Vanda musi uwzględniać wysoką hydrofilię tego rodzaju, ponieważ w miarę wzrostu rośliny będą pochłaniać większą ilość wody.
-
Uprawa w szklanym naczyniu jest szczególnie polecana dla młodych lub średniej wielkości roślin – szklane naczynie dłużej zatrzymuje wilgoć i tworzy efekt szklarni. Praktyczne doświadczenia kolekcjonerów z Rumunii pokazują, że wystarczy podlewanie przez zanurzenie korzeni na około 40 minut w wodzie o temperaturze pokojowej lub lekko ciepłej, co 6-7 dni. Na dnie naczynia można położyć cienką warstwę torfu sphagnum lub kulek glinianych, jeśli zauważy się zbyt szybkie wysychanie. W sezonie ciepłym Vanda może być wspomagana spryskiwaniem co kilka dni, w zależności od temperatury otoczenia i wyglądu rośliny.
- Uprawa w drewnianym koszu, bez podłoża, może być polecana dla średniej wielkości (przy wilgotności powietrza powyżej 70%) lub dużych okazów orchidei Vanda. Preferowane jest drewno z drzew tropikalnych, ponieważ lepiej zatrzymuje wilgoć. Jeśli ta metoda uprawy jest stosowana, a roślina nie ma wystarczającej wilgotności, do drewnianego kosza należy dodać kilka dużych kawałków kory i częściej spryskiwać korzenie. Ten system uprawy wymaga krótszych odstępów między podlewaniami, szacowanych na 1-3 dni, które będą dostosowywane w zależności od temperatury, wilgotności i innych czynników środowiskowych.
-
Uprawa z wolnymi korzeniami, może być polecana doświadczonym kolekcjonerom orchidei Vanda, którzy mogą zapewnić roślinom idealny mikroklimat z kontrolowaną wilgotnością i temperaturą. Podlewanie będzie dostosowane do czynników środowiskowych i rozwoju rośliny.
- Uprawa w podłożu, stała się bardzo popularna wśród kolekcjonerów, ponieważ wymaga znacznie rzadszego podlewania i tym samym mniej czasu poświęconego na pielęgnację. Jest szczególnie polecana dla młodych roślin lub nielicznych gatunków Vanda rosnących w ziemi, zwracając szczególną uwagę na wilgotność, ponieważ ten system uprawy może sprzyjać gniciu korzeni. Gatunki rodzaju Vanda można uprawiać w doniczkach z węglem i kamieniami, tufem, kulkami ceramicznymi, pumeksem lub w koszach bez podłoża. Ponieważ podłoże jest w dużej mierze nieorganiczne, jego wymiana nie musi być częsta i może być przeprowadzana co 4–5 lat. Jeśli zdecydujemy się na podłoże organiczne (mieszanka kory i torfu sphagnum, kawałki kokosa lub duże kawałki kory), jako medium uprawowe, to podłoże powinno być wymieniane co najmniej co 2 lata. Przed umieszczeniem roślin w doniczkach należy przeprowadzić dezynfekcję i nawożenie składników podłoża. W fazie siewek Vanda może być uprawiana w sphagnum, aż system korzeniowy będzie wystarczająco rozwinięty, a roślina na tyle duża, by ją przesadzić. Podlewanie powinno odbywać się co 6-8 dni, ale należy je dostosować, uważnie obserwując roślinę i mikroklimat.
Nawożenie gatunku Vanda będzie znacznie ograniczone lub całkowicie wstrzymane w okresie zimowym, kiedy to również podlewanie będzie ściśle kontrolowane. Wiosną zaleca się zwiększenie częstotliwości nawożenia, aby stymulować wzrost i kwitnienie, a ten zabieg można kontynuować także podczas kwitnienia, ponieważ rośliny zużywają wtedy dużą ilość składników odżywczych. Pod względem techniki uprawy Vanda jest bardzo podobna do rodzajów Cattleya i Cymbidium, jednak preferuje większą ilość azotu w nawozie, ponieważ wymaga także większego nasłonecznienia. Z tego powodu, jeśli dla większości rodzajów storczyków zaleca się stosowanie nawozów w stężeniach 25–50% dawki zalecanej przez producenta, w przypadku rodzaju Vanda stosuje się stężenia 50–75% dawki zalecanej, a nawet 100% dla dużych okazów (pod warunkiem użycia nawozu wysokiej jakości, aby nie poparzyć korzeni), szybko rosnących lub dla okazów bogatych w keiki i kwitnących obficie na więcej niż 2-3 pędach. Używany nawóz może mieć zrównoważony skład, np. 20–20–20. Nawożenie powinno odbywać się bezpośrednio po podlewaniu, aby korzenie były nasycone wodą, a następnie należy wykonać obfite podlewanie, aby wypłukać i usunąć nadmiar nawozu.
Idealne światło dla rodzaju Vanda powinno być silne, nawet silniejsze niż dla rodzaju Cattleya, ale jednocześnie filtrowane, nie bezpośrednie. Nadmiar światła można łatwo rozpoznać po żółknięciu liści i pojawieniu się oparzeń słonecznych. Natomiast ciemnozielony kolor liści oznacza brak wystarczającej ilości światła.
Idealna temperatura wzrostu dla Vandy to wartości dzienne między 21 a 30 ℃ oraz nocne od 10 do 15 ℃. Przy wysokich temperaturach (powyżej 30 ℃) konieczne będzie częstsze podlewanie, czasem nawet 2–3 razy dziennie. Przy niskich temperaturach (poniżej 18 ℃) należy pamiętać, że nadmierne podlewanie najprawdopodobniej spowoduje choroby grzybowe liści i korzeni.
Wentylacja jest szczególnie ważna dla gatunków z rodzaju Vanda, jej brak może łatwo powodować choroby grzybowe.
Wskazówki i porady
- Vanda może rosnąć w symbiozie z Tillandsia Usneoides (mech hiszpański). Owijając korzenie mchem hiszpańskim, wilgoć jest znacznie lepiej utrzymywana.
- W przypadku systemu uprawy w drewnianym koszu korzenie mogą być częściowo pokryte mchem Sphagnum, dla lepszego zatrzymywania wilgoci.
- Vanda pochodzi od producentów z cienkimi korzeniami „szklarnianymi”. Z czasem te korzenie zanikają, a w ich miejsce pojawiają się grube korzenie o znacznie większej zdolności zatrzymywania wody. W ten sposób utrata cienkich korzeni jest zjawiskiem normalnym.
- Vanda potrzebuje okresów aklimatyzacji od 4 do 12 miesięcy. W tym czasie roślina może nie kwitnąć lub nie dawać satysfakcjonującego kwitnienia. Nie jest to powód do paniki i nie wymaga żadnych działań.
Chcesz zobaczyć więcej artykułów i zdobyć więcej wiedzy? Ten artykuł jest dostępny za darmo, ale możesz wesprzeć secretgarden.ro z recenzją tutaj:
Google: Recenzja na Google
Facebook: Recenzja na Facebooku